Klarnette çarpma teknikleri ve sık yapılan hatalar… İlhan Küçükcivan..
Hocam bu videoda diyorum ki çarpma ile ilgili çok video var ama mesela hatalı çarpma ile normal düzgün olması gereken çarpmayı kıyaslamakla ilgili pek video yok. Yani çok fazla hatalı çarpma var piyasada diye söylüyorsunuz. Sizde daha çok bende o yüzden size dedim.
Bu hataları bir gösterseniz daha iyi olacak. Yeni öğrenen kardeşlerimiz hep çarpmadan merak ediyorlar çarpmalar ama.
Şimdi çarpmalarda çarpma hep çalacağımız sesin ya bir altından olur tek çarpma ya da çalacağımız sesin yine bir üstünden olur üst çarpma olur. Yani yaptık alt çarpma. Sol yaptık yine üfledik üst çarpma oldu. Şimdi bunun üst ve alt çarpma yapacak olacak.
Bunu mesela son zamanlarda çaldığımız gamzedeyim deva bulmam uşak üzerinden gidecek olursak re üstüne orada ele alalım. Şimdi. Ama biz bunu. Ama biz buraya fa dokunmayıp da soldan bunu alırsak yakışıksız kalır.
Çok yakışıksız bu biraz doğu yöresinde türküleri kendi coğrafyasında türkülerine 3 ses yukarıdan 2 ses yukarıdan çarpma yaparak o göreğe ait olduğu için. Mesela. Türk müziğinde bu yok ama türkülerimizde.
Fa arası çarpma yapıyorum. Vibro'yu da ele alalım. Vibro çok fazla değil mi?
Fazla. Elazığ yöresinde Diyarbakır, Elazığ, Bilaslar ve işte Malakya, Erzurum. Erzurum yöresinde oradaki klarnetçi arkadaşlarımız kendi yöre tarzlarına, tekniklerine göre o şekilde üflerler.
Göreğe ait olan bir teknik. O teknik bizde de var vibro ama o mümkün onları bize 3. aşama diyelim ki bizim 2. aşamada. Biz onların 3. aşamasını çaldığımız o titrek, vibrasyonu oynamalarında genelde ara ara yaparız.
Genelde biz 2. aşamada. Bu ama orada. Şimdi vibroyu bir kenara atalım.
Aynı türküde şimdi 3 ses yukarıdan çarpma yapacağım. Ama bu çarpmayı bir de türk yüzünde kullanacağım.
[[DEMONSTRATION]]
Bu yanlış.
Şimdi yöreye göre doğru türk yüzünde yaparsak mesela kanzedeyim devamlı. Ne yaptım? Burada 2 ses üstten çarpma yaptım.
Bu yakışıksız bir çarpma.
Buraya yakışacak çarpma.
Bu arada bak do'dan da çarpma yapıyorum. Do'yu normal pozisyondan mı yan şeylerden değil mi?
Do'dan aşağıda mı oluyorum? Si bombol do. Yarım ses var orada. Si do pardon bir ses.
[[DEMONSTRATION]]
Yanlış. Do'lu olan.
[[DEMONSTRATION]]
Ama şimdi türk müziği tarzı bunu türkiye alırsak olmaz. Yakışıksız kalır.
[[DEMONSTRATION]]
Böyle kullandık. Olması gereken çarpma. Yanlış bu.
Do'ru la sol fa sol yanlış çarpma. Si'ye çarpma. Ne oldu? Sanki türkü çalıyormuşuz gibi.
Genel yanlış çarpma yapıyorum. Yakışan çarpma da bu. Ne oldu? Çok kötü oldu.
Mi'yi basacağız ama sol'den çarpma yaptık. Aslında mi'yi basacaksak fa'dan çarpma yapacağız.
Burada sol'den yaparsak buna. Yakıştı mı? Yakışmadı. Bu da yanlış.
[[DEMONSTRATION]]
Hep doğru çarpmalarla geldim. Yanlış yaparsam. Bu yanlış oldu işte.
Göre hemen ayırıyor. Do yöresi tarzı gibi oluyor. Türkülere uygun olan çarpma bu. Arada bir tanesi böyle olunca hemen soğuk kalıyor. Çünkü türk müziği tarzına soğuk kalıyor.
Ama türkü çalacaksa türküye yakışır. Mesela sanat müziğine pop'a falan gitmiyor hiç.
Gitmez.
Bir parçada daha böyle göster. Şu neyleyim sen bir şey... Yok. Fener Tavrı'nın parçası var. O çok çarpmalı.
O yüzden diyorum. Hep böyle ezerek. Onu yapacak olursak. Şu an spontane oldu o.
Dur bakayım. Bir bakayım. Oldu mu? Yakışıksız bir çarpma oldu bu.
Yerinde olmayan bir çarpma. Olmadı. Yakışıksız. Şimdi doğru olan şu.
[[DEMONSTRATION]]
Bir de böyle bir süsleme. Trildi çıkarak. Bunu ağır çekim... O baştaki yaptığınız o yüzden ağır çekimi yapsak.
[[DEMONSTRATION]]
Bunu da başka türlü de yapabiliriz.
[[DEMONSTRATION]]
Gibi. Gibi. Gibi. Gibi.
[[DEMONSTRATION]]
Gibi. Bunu farklı öyle alakasız çarpmalar yaparsak. Başta yaptığımız gibi.
Anladım. Yakışıksız olur yani.
O çift şeyli çarpmalar. İki üste çarpmalar. Yani iki üste.
Üç üste. Yani mesela re. Bu yakışıklı. Buraya bu yakışır. Yani fa yakışmaz buraya.
Re mi fa. İki üç ses.
Ortalama yukarıda. Bu yakışıksız.
Şu olur. Yani re'den başladık.
Mi mi bol. Yarı ses üstten ya da bir ses üstten. Makama göre.
Uşak olsaydık bu mi'den yapardık çarpmayı. Ama kürdi olduğu için mi mi bol'den yaptık.
[[DEMONSTRATION]]
Ne oldu? Yarı yanlış çarpma yaptım değil mi? Olmaz.
Ne yaptım? Do la sol fa si la. Olmaz.
Si la olacak buradan. Si mi bol çarpmamız yok.
[[DEMONSTRATION]]
Burada yaptığın çarpmayı da. Yine çarpma hatalarından çıktık. Ama güzel çarpmayı da göster diyeceğim abinle.
O demin yaptın ya şeye. Tize çıktın ya. Bunu bir yavaş göstersen ya hocam ya.
Gene hep çarpmayla giriyor bu arada. Evet.
[[DEMONSTRATION]]
Gene mi mi bol'den çarpma. Mi'den alakasız çarpma yapmamak lazım.
Ama bir anda bile çalarsan o kulakta gider ama. Ama alakasız gene ama.
Ne yapacağız? Gene mi mi bol'den çarpma yapacağız.
[[DEMONSTRATION]]
Böyle spontane atılıyor böyle. Parçayı çok da bilmiyorum. Anladım.
Bu arada uşakta mesela komalılarda çarpma biraz daha zor iş değil mi hocam? Tabii yani o şeyle dudağın orada birden komaya çarpıp normal haline gelmesi. Mesela komalı sesin bir üstündeyken bir altındayken üstteki bir komaya çarpılmak mesela. Mesela ders yaptığımız kardeşlerimizden de bazılarına da dikkat ediyorum ben. Bilmiyorlar daha. O yüzden komaya giderken komadaki büyük sesten uşak komasından alta geleceğimiz zaman karar sesine komadaki seste kalıyor dudaklar yani. Karar sesi gene peş çıkıyor. Ona dikkat etmek lazım.
Olmadı. Olmadı. Re'yi bu sefer boğuyorsun bozuk çıkıyor oraya. Tam tadında çıkmıyor. Belki bu dudak arasında fa da tam çıkmıyor aslında.
Dudak o kadar da şey değil yani. Ama çarparken komayı çarptırması zor diye normal bemollü bir şey yapmıyoruz değil mi? Gene komalı.
Yok yok gene komalı. Yani eğer bemolü yaparsak. Kürdili yapınca yakışmıyor anladım yani uşak şeyini direk havasını bozmuş oluyor.
Şarkıyı kendi halinde orijinal halinde çalmak tabii ki daha güzeldir ama. Yıllar önce de gerçi bazı türküleri araştırmacılar popçular bazı türküleri tabii ki uşak olan şeyleri türküleri ya da türk müziği şarkılarını kürdü yapıyorlar. Bunun örneklerini yıllar önce de mesela Evlerimin Önü boyalı direk çaldılar.
Bunu mesela
[[DEMONSTRATION]]
Bunu yıllar önce herkes artık kullandı da böyle yapıştı kaldı. Ama bu esasında kim okumuştu bunu İbrahim Tatlıses okumuştu.
Ama uşak okudu adam. Esaslı o. Daha yakışıyor daha güzel yakışıyor.
Tabii tabii. Ama bunu araştırmacılar.
Anladım şeyde de mesela Gamze deyim de şimdi mesela Kürdili gibi çalınmış. Gamze deyim de o şekilde bu genç çocuklar bunu çalmışlar ama yani o şekilde çalmışlar. Kulaklarda yıllar önce de çalındı bunlar yani. O yüzden kulaklarda öyle oturmuş.
O kaynaktan geldiği için böyle çalmışlar. Ama hoş gelmiyor çok ama.
Ruhunu tabii hoş gelmiyor ama keşke koma olarak kullansalar. O komada çarpma zor hocam ya.
Evet o komada da çarpmalar.
Mesela. Hani bunu Kürdi yaparsak benim için gene zor olmaz. Böyle olur. Daha kolay yapıyorum böyle ben.
Bunu? Tabii.
Buraya nereden gelmiştik Gamze deyim devamlı çarpmalardan. Evet evet. Çarpmaları her zaman arkadaşlar.
Yarım ses ya da bir ses üste yapmaya çalışalım. Yani makamın çeşnisine göre. Uşşak yapacaksak. Yani koma bir sesten çarpma yapacak.
[[DEMONSTRATION]]
Ama buna kalkıyorsa. Bu şekilde olmaz. Yani çarpmaları. Yani çarpmaları yerli yerinde kullanmak lazım. Zamanlı kullanmak lazım. Çarpmaların daha tatlı tadı daha güzel olsun diye.
Yani üç ses yukarıdan yapılmaz. O biraz daha doğu yöresi türkü tarzlarına kaçar. O yüzden yeni öğrenen kardeşlerime diyorum ki çarpmaları. Benim bu videodan faydalanacaksanız. Daha önceki videolarımdan da faydalanacaksanız.
Bir üst çarpma olarak yaparsanız daha güzel olur. Çok teşekkürler hocam. Önemli bir video oldu bize için. Faydalı olabiliyorsak ne mutlu gençlere.
O yüzden bizleri takip etsinler. Madem böyle bir sayfamız var.
Vay hocam siz de bunu dediniz ya. Takip etmeyin kanalıma abone olmayı. Aynen aynen. Abone olmayı unutmayın.
Eyvallah. Peki.
In this video, I say that there are many videos about çarpma, but there aren't many that compare faulty çarpma with the normal, proper çarpma.
It would be better if you could show these mistakes, as our younger learners are always curious about çarpma.
In çarpma, the çarpma is either a lower çarpma from the note we are going to play or an upper çarpma from the note above.
For example, if we consider the piece 'Gamzedeyim Deva Bulmam' in the Uşşak mode, let's take the note Re there, but if we don't touch Fa here and take it from the left, it will sound awkward.
This sounds quite awkward, especially since in the Eastern region, they perform their folk songs by using çarpma from three or two notes above.
I am doing a çarpma between Fa, and let's also consider the vibro.
Isn't vibro quite a lot? In the Elazığ region, our clarinetist friends play according to their local styles and techniques.
This is a technique belonging to the genre; we also have vibro, but we can say that it is at the third level for them, while we are at the second level.
Generally, we perform the tremolo and vibrato at the second level, but let's set vibro aside for now.
Now, in the same folk song, I will perform a çarpma from three notes above, but I will also use this çarpma on the Turkish face.
[[DEMONSTRATION]]
This is incorrect.
Now, if we do it correctly according to the region, for example, I am continuously in the kanze.
This is an inappropriate çarpma.
This is the çarpma that would be suitable here.
In the meantime, look, I am also doing a çarpma from do, is it from the normal position or not?
Am I below do? Si is bombol do, there is a half step there, si do, pardon, one step.
[[DEMONSTRATION]]
Incorrect. It's a full note.
[[DEMONSTRATION]]
But now, if we take this in the style of Turkish music, it would be inappropriate.
[[DEMONSTRATION]]
We used it like this, but this is the wrong çarpma.
The correct çarpma is Do'ru la sol fa sol, and it feels like we are playing a türkü.
I am making a general wrong çarpma, and it turned out very badly.
We will press Mi, but we did a çarpma from sol, while we should actually do a çarpma from fa.
If we do it from sol here, does it fit? It didn't fit, and this is also wrong.
[[DEMONSTRATION]]
I always used the correct çarpmas, but if I make a mistake, it turns out wrong.
It immediately separates according to the style of the Do region, because it feels cold for Turkish music.
However, if it is going to play a türkü, it suits the türkü.
It doesn't fit with art music or pop at all.
Show that in another piece; there is a part of Fener Tavrı, and it has many çarpmas.
That's why I say, if we do it like this, it happened spontaneously.
Let me see; did it work? This was an inappropriate çarpma.
It was a çarpma that didn't belong, and it wasn't right; now the correct one is this.
[[DEMONSTRATION]]
There is also this kind of ornamentation, which comes out as a trill, so let's do the slow motion of what you did at the beginning.
[[DEMONSTRATION]]
We can also do this in another way.
[[DEMONSTRATION]]
Like this.
[[DEMONSTRATION]]
Like this, if we make different and unrelated çarpmas.
I understand; it would be inappropriate.
Those are double çarpmas, meaning two upper çarpmas.
For example, three upper çarpmas, like for re, would fit well here, but fa would not be suitable.
Re or fa, two or three notes.
It would be average above, but this is inappropriate.
This would work; we started from re.
Mi is abundant, either a half step above or one note above, depending on the makam.
If we were in Uşak, we would make the çarpma from mi, but since we are in Kurdi, we made it from mi abundant.
[[DEMONSTRATION]]
What happened? I did a half-wrong çarpma, didn't I?
What did I do? Do la sol fa si la. It won't work.
It should be si la from here. We don't have a bol çarpma for si.
[[DEMONSTRATION]]
Here is the çarpma you did, and we have again moved past the çarpma mistakes.
But I will ask you to show the nice çarpma with your brother, the one you just did to the high note.
By the way, this always starts with a çarpma.
[[DEMONSTRATION]]
We shouldn't make a çarpma that is unrelated to mi.
But if you play even for a moment, it will still resonate in the ear, but it will be unrelated again.
What will we do? We will make a çarpma from mi again.
[[DEMONSTRATION]]
It's thrown spontaneously like this, and I don't know the piece very well.
By the way, in Uşak, for example, playing a çarpma on the komalı notes is a bit more challenging, isn't it, teacher? Of course, it's about the lips suddenly hitting the koma and returning to the normal state.
It didn't work out; you're choking the Re note, and it comes out wrong there, and maybe the Fa between the lips doesn't come out perfectly either.
The lips aren't that flexible, and while playing a çarpma, it's difficult to hit the koma, so we don't play something completely flat, right? It's still a koma.
No, no, it's still a koma, meaning if we play the flat note, it doesn't suit the Uşak style; it ruins the essence of the piece.
Of course, playing the song in its original form is more beautiful, but years ago, some researchers and pop musicians adapted certain folk songs, especially those in the Uşak style.
For example, they played 'Evlerimin Önü Boyalı Direk'.
[[DEMONSTRATION]]
Years ago, everyone started using this, and it just stuck, but it was actually İbrahim Tatlıses who sang it.
But the guy sang it in Uşşak, and it suits it better, it sounds nicer.
Of course, of course, but researchers look into this.
For example, I understand that in the Gamze mode, it has been played like Kürdili, and these young kids played it that way, but it has been played like that for years.
They played it that way because it comes from that source, but it doesn't sound very nice.
Of course, the spirit of it doesn't sound nice, but I wish they would use it as a koma.
In that koma, çarpma is difficult, my friend.
Yes, in that koma, there are çarpmas, and for example, if we do it in Kürdi, it wouldn't be hard for me.
It would be like this, of course.
Where were we? We were talking about Gamze and constantly about çarpmas.
Yes, yes, we should always try to do half a tone or a tone above, depending on the flavor of the makam, and if we are going to do it in Uşşak, it will be a çarpma from a koma note.
[[DEMONSTRATION]]
But if it is going to be done this way, it is necessary to use the çarpmas correctly and in time to make the taste of the çarpmas sweeter.
You cannot do it with three notes from above; that would lean more towards the folk styles of the eastern region, so I tell my younger siblings that if you are going to benefit from this video or my previous videos, it would be better to do it as an upper çarpma.
Thank you very much, teacher; this has been an important video for us, and if we can be helpful, how happy we are for the young people.
So they should follow us, since we have such a page.
Wow, teacher, you said this too; don't forget to subscribe to my channel.
Thank you.