Klarnete Nasıl Dil Vurulur ve Çarpma Nasıl Yapılır?

Merhabalar Klanetseverler. Pratik Klanet kanalına hoşgeldiniz. Bugün sizlerle yine aklınızda çok büyük bir soru işareti olan Deli vurma nedir, nasıl yapılır ve çarpma konusu üzerine birazcık konuşacağım.

Çok yüzeysel olarak anlatacağım bunu. Çünkü kanalın amacı otodidaktik yani kendi kendini öğrenmeye çalışan öğrencilere ya da durumu olmayan öğrencilere eğitim imkanı sağlamak olduğu için ileri aşamalarına çok fazla dokunmayacağım.

Öncelikle neden dil vuruyoruz? Dil vurmak aslında bizim konuşurken şu an yaptığım gibi virgül, nokta koymak gibi bir noktalama işareti müzikte.

Biz dil vurmadığımız zaman cümlelerimiz ya çok bağlı oluyor ve bu kötü bir duyuma sebebiyet veriyor ya da oyun havası, longa, sirto, saz semayesi gibi çalgısal türlerde özellikle sazın ön planda olduğu türlerde daha lezzetli bir duyum sağlıyor.

Şimdi nasıl dil vuruyoruz? Gelin üzerine birazcık konuşalım. Öncelikle nasıl dil vurabiliriz? Bunun üzerine bir konuşalım. Aslında birkaç tane yöntemi var.

Temel olarak hemen bekimizi çıkartalım. Şöyle bekin ağzımda olduğumu düşünün. Ben dilimi ya tam kamışla bekin birleştiği yere ya da tam kamışın alt tarafına dilim gelecek şekilde vuruyorum. Kimisi üst damağına yani damağın dişle birleştiği yere şeklinde de vuruyor. Bu sizin ağız, diş, dil ve çene yapınıza göre hangisini de rahat ediyorsanız onu tercih etmenizi gerektiren bir durum.

Dili aynı zamanda klarnetten ilk sesi çıkartırken de kullanıyorum. Yani akan bir nehire diye hava vermek yerine vermem gereken debiyi bir seferde klarnetin içine yolluyorum. Nefes anlamında. Yani

ben daha çok havayı iterken genizden itmeye çalışıyorum. Mesela bunu şöyle deneyebilirsiniz. Kıvanç hocam ben bunu nasıl anlayacağım diye. Klarneti üfler gibi önce bir elinizi üfleyin. Eğer dudak pozisyonum bu şekildeyse hava genelde ağzımın ön bölgesinde birikiyor ve ben havayı sert bir şekilde klarnetin içine yolluyorum.

Şey gibi düşünebilirsiniz bunu. Araba yıkama makineleri var ya küçük bir deliği var ve çok sert bir şekilde suyu dışarı atıyor. Biz bunu yaptığımız zaman klarnetimizden bu şekilde bir ton elde etmiş oluyoruz.

Fakat ben havayı genzimden itmeye çalışırsam yani sıcak hava yollarsam bunu da nasıl test edebilirsiniz? Sanki cama böyle hoh yapıp bir kalp çiziyor gibi düşünün. Elinize hohlayın. Bunu yapmak ne işimize yarayacak? Neden sıcak hava üflüyoruz? Çünkü sol klarnet çalacaksanız ya da klarnet çalacaksanız sıcak hava üflemeniz gerekiyor. Abi neden? Ses dediğimiz şey

aslında nedir? Titreşimdir değil mi? Havadaki moleküllerin titreşerek bizim kulağımızdaki kemiklere gelmesi ve beynin bunu anlamlandırmasıdır.

Şimdi ısınan hava ne olur? Genleşir. Genleşen havada ne olur? Molekül boşlukları artar. Molekül boşlukları arttığında biz o molekülün titreşmesine daha fazla izin vermiş oluruz. Ama

arka çalmaya başladığınızda ya da taksim yaparken bunun farklılıklarını anlayabilirsiniz. Aynı zamanda sıcak hava üflemenin faydalarından bir tanesi daha. Önce

sert bir hava üfleyin. Dudak pozisyonunuza bir bakın ve buradaki hissiyatı hissetmeye çalışın. Sert bir dudak, sert bir nefes. Hissedeceksiniz ki

alt dudak ve çene kaslarınız daha rahat. O çok istediğimiz konuları vermek için büyük bir avantaj. Ne yapıyoruz? Kamışı sert bir yüzeyde titreştirmek yerine daha yumuşak bir yüzeyde titreştiriyoruz ve dudağımızı salmak istediğimizde bu daha yumuşak bir geçiş ve daha kontrollü bir geçiş sağlıyor bize. Şimdi

gelelim nasıl dil vuruyoruz ve bunu nasıl çalışacağız? Öncelikle en besteki mi sesimizle başlayalım ve orada devamlı dil vuralım.

Dilimizi şu şekilde vurmuyoruz. Olay bu değil. Dilimi kamışa dokundurarak titreşimini anlık olarak durduruyorum. Bu sırada nefesimi gibi durdurmuyorum. Nefes akmaya devam ederken kamışa dokunup o titreşimi ve sesi durduruyorum. Olay bundan ibaret.

Önce ne yapalım? İlk oktavdaki mi'yi deneyelim. Sonra bunu ilk oktav üzerinde metronomsuz bir şekilde çalışalım.

[[DEMONSTRATION]]

Yaptığım olay şu. Tam diğer notaya geçerken dilimi patlatıyorum. O geçişte güzel bir kesiklik elde ediyorum ve net bir duyum elde ediyorum. Daha yavaş yapalım.

[[DEMONSTRATION]]

İniş. Sonra bunu farklı ritim kalıplarında deneyebilirsiniz.

Örneğin her birine iki tane. Yani iki sekizlik şeklinde vurabilirsiniz.

[[DEMONSTRATION]]

Ya da bir sekizlik, iki onaltlık. Bizim konservatuvar sınavına hazırlanırken Ankara dediğimiz kalıp.

[[DEMONSTRATION]]

Ya da terazi dediğimiz bir onaltı, bir sekiz, bir onaltı.

[[DEMONSTRATION]]

Bunu çalışırken klarnetinizin içine tükürük kaçabilir. Çünkü dil daha önce böyle bir reflekse alışık değil.

Yani şöyle olabilir. Böyle olduğunda, o yüzden klarneti başkasına üfletmeyin diyorum. Mecbur içimize çekeceğiz. Yapacak başka bir şey yok.

Şimdi bir de şöyle bir durum var. Ben dilimi diye vurmuyorum. Daha çok ilk t arifini d gibi kullanıyorum. Ve daha yumuşak bir darbe elde etmiş oluyorum.

Şimdi bir de bunu bizim çarpmayla birleştirme gibi bir durumumuz var. Bu ne oluyor?

Gene ilk oktav üzerinden gidiyorum. Tiz seslere çıktıkça ne oluyordu? Titreşim sayımız artıyordu. Yüksek titreşim sayılarında kamuşu durdurup tekrar aynı titreşimde elde etmek biraz sizi zorlayabilir. O yüzden alıştırmalarınızı önce ilk oktavda, sonra ikinci oktavda, sonra üçüncü oktavda olacak şekilde yapın.

Çarpma konusuna geldiğimizde. Çarpmayı genelde dizi ne ise yani hangi notaları kullanıyorsa o notalar üzerinden yapmaya çalışıyorum. Ve hep bir üstteki notaya çarpıyorum. Yani gene ilk oktavda.

[[DEMONSTRATION]]

Yaptım. Hiç aradakini söylemiyorum ama Mi'ye çarpma yapıyorum. Tam parmağımı kaldırdığım anda deli vurup gene Re'ye düşüyorum.

[[DEMONSTRATION]]

Şimdi bunu da bir uygulamalı olarak gösterelim.

[[DEMONSTRATION]]

Hızlandıkça çarpmanın lezzetini aslında daha fazla almaya başlıyorsunuz.

Ama çalışmanızı yaparken mümkün mertebe yavaş bir şekilde yapmaya başlayın. Şu an ne yapıyorum ben?

Mi Kürdi dizisi üzerinde size örneklemiş oluyorum. İlk oktavımızda. Yani Mi, Fa, Sol, La, Si, Do, Re, Mi.

Şimdi bunu farklı bir dizi olması için Sol icazdan yapalım.

[[DEMONSTRATION]]

İcaz ne kadar ayırt edici bir aralığa sahip. İşte o La, Si aralığı artık ikili dediğimiz bir aralık. Bizi bizden alan ve kulağımıza çok ayırt edici gelen bir aralık.

Bu da bir dip bilgi olsun. Şimdi buna deli vuralım.

[[DEMONSTRATION]]

Ne yaptım? Sol, Fa, Fa. Fa'nın çarpmasını nereden alacağım? Dizideki bir üstüne.

Sol, Fa, Fa, Mi, Mi. Mi'ye de ne yapacağım? Fa'ya çarpma atacağım. Ama bu zor olur. Ne yapıyorum Mi bemol deyken? Bunu açıp kapatıyorum.

Sol, Fa, Fa, Mi, Mi, Re, Re, Do, Do, Si, Si, La, La, Sol, Sol.

La'nın çarpmasını yani La bemol'ün çarpmasını sağ elimin işaret parmağıyla alıyorum. Sol'ün çarpmasını ise La bemol'e vuruyorum. Biraz hızlı yapalım.

Son olarak da söylemek istediğim şey şu. Dil vururken ağız yapınız normal üflemenizden değişecek. Eğer daha sert üflerseniz çok yavaş üflerseniz

[[DEMONSTRATION]]

ikisinin ortasını bulmanız gerekiyor. Umarım sizlere dil vurmanın nasıl bir şey olduğunu birazcık da olsa anlatabilmişimdir.

Bu çalışmaları yaptıktan sonra bana eğer geri dönüş yaparsanız aşağıdaki yorumlar kısmında faydalı olup olmadığını daha rahat görebilirim.

Ya da bir yerde problem yaşarsanız size yardımcı olabilirim.

Eğer çalışmalarımı beğeniyor ve desteklemek istiyorsanız aşağıdan videoyu beğenmeyi, kanala abone olmayı ve bildirim zilini açmayı unutmayın.

Hayat müzikle, müzik klanetle güzel.

Hoşçakalın.