Klarnet Komalar Klarnette komalar nasil uflenir — Part 1 of 2
Arkadaşlar merhaba, bu videoyu sizin baştan sona izlemenizi tavsiye ederim sizlerin. Bugünkü videosu klanetin üzerindeki kayıp sesler yani koma denilen sesler. Koma nedir hemen onu kısaca açıklayayım.
Koma Türk müziği ses sisteminin içindeki seslerin aralıklara bölünmesi. Yani 4 komalık, 5 komalık, 9 komalık dediğimiz diyez, bemoller, natural sesler var. Bir tam aralığın eşit parçalara bölünmesi diye söyleyebilirim. Bunu detaylı araştırabilirsiniz. Konumuz şu anda olmadığı için sadece bilgi vereyim.
Klanetin üzerinde koma var mı? Yoktur. Klanetin üzerinde 4 koma var mı? Yoktur. 5 koma var mı? Yoktur. Sabittir çünkü tamperes sisteme göre yapılmış bir enstrüman.
Batı müziğinden gelen bir enstrüman olduğu için. Ama biz bunu kendimiz nefes kontrolüyle ayarlıyoruz. Koma buna deniyor.
Ben de diyorum ki koma değil de kayıp sesler. Mesela uşşak makamındaki o kayıp ses. Sabah makamındaki kayıp ses. Birçok Hüseyin'in makamında olabilir.
Rast makamında fark edebilirsiniz bu komaları. Birçok komalı makamlar mevcuttur. Bunları irdelerseniz görebilirsiniz.
Peki komayı en sağlam veren enstrümanlar hangisidir? Birinci sırada tambur gelir arkadaşlar. Mızraklı tambur.
İkinci sırada kanun ve üçüncü sırada da lafta. Udun, küçük olan hali. Bunlar perdeli enstrümanlar olduğu için en doğru koma seslerini bu enstrümanlardan çok rahatlıkla duyabilirsiniz.
Şimdi koma sıcak nefes. Bu nasıl çıkar? Nasıl oluşur klanet üzerinde? Komanın klanet üzerinde etkilerini görebilmek için neler yapmak lazım? Hangi materyaller bunu çıkartmamızı sağlıyor?
Bir, nefes. Yüzde yetmiş nefes kontrolüdür.
Bakın arkadaşlar. Yüzde yetmiş nefes kontrolü. Yüzde on bek. Yüzde on bek. Neden peki bunu böyle söylüyorsun derseniz bunu çürütecek arkadaşlar varsa ben her platformda tartışıyorum ve açıklamasını da yaparım.
Şimdi bek dediğimiz olayda açık bek komaları çok rahat çıkartır. Veyahut da açık bek ile komalar çıkartılır.
Ben karşınızda canlı bir örnek olarak babam ve oğlum da, birçok müzisyen arkadaşımız da var. Kapalı bek kullanıyoruz. Benim kullandığım bek şu anda klanetimde olan Vandoren B45. Babamı tanırsınız Ahmet Kuşgöz.
Oğlum da Kültür Bakanlığı klanet sanatçısı. O da kapalı bek kullanıyor.
Bazı yerlerde tabii açık bek kullanabilirsiniz ama çok açık bek kullandığınızı ben hiçbir zaman tavsiye etmiyorum.
Bakın arkadaşlar. Kapalı bek ile klanet çalmayı öğrenen açık beki çok rahatlıkla çalar.
Ama açık bek ile klanet çalmayı öğrenen kapalı bek çalmada çok zorlanır.
Peki hocalar neden açık bek kullanmanızı istiyor? Öğrenci bir defa başlarken açık bek ile ses çıkartması çok kolay arkadaşlar. Çünkü nefes kontrolünüzü, dudak hakimiyetinizi sağlamadan üflediğinizde o aralıktan ses çok çabuk geçiyor.
Ve çok zaten çirkin bir ses çıkıyor ilk başlangıçta. Hepimizin öğrencileri, yetiştirdiğimiz öğrencilik dönemimizde olduğu gibi.
Bakın hocalar size söylüyorum. Arkadaşları çok çabuk klanet üfleme tekniğiyle kandırmak için açık bek önermeyin.
Bu yanlış bir şey. Eğer sizlerin dediği gibi açık bek komaları çıkartır olsaydı dünyada milyon dolarlık şirketler var.
Bu şirketler klanet üzerine çok yatırım yapıyorlar. Bek üzerine çok yatırım yapıyorlar. Peki bizim Türkiye'deki bu arkadaşlarımızı çağırıp da
gel kardeşim biz buraya milyon dolarlık yatırım yapıyoruz.
Sen bu bekleri şöyle açıver. Böyle yapıver. Şunu yap da herkes komaları rahat çalsın.
Peki batıcı arkadaşlar komaları neden çıkartamıyor? Ben de sebebini söyleyeyim. Türkiye'de çıkartan arkadaşlarımız var. Batıda bu müziği duymadıkları için, bu biraz da genle alakalı olduğu için, her etnik müzikte olduğu gibi duymadıkları için çıkartmakta çok zorlanıyorlar. Ama sonradan tabii ki bunu çıkartabilirler.
4 numara, 3 numara bek, kamış pardon takıp da bunu çıkartmak biraz daha zor.
Ayrıca şunu söyleyeyim hemen. Konudan konuya atlıyorum ama birazdan size göstereceğim komaların nasıl çıkarılacağını.
Tekniklerini de göstereceğim. Lütfen videoyu detaylı bir şekilde izleyin ki ben de size yardımcı olmaya çalışayım.
Yani dolayısıyla şunu söylüyorum. Bek komada %10. Parmak %10. Nefes %70. Dudak %10. Toplayın zaten %100 yapacaktır.
Açık bek çalmanın bir anlamı yok ve önermeyin diyorum arkadaşlar.
Kapalı bekle çalan her türlü beki çalabilir. İleride öğrendikten sonra istediğiniz beki siz kendiniz tercih edin.
Şimdi burada koma nedir? Arkadaşlar koma sıcak nefestir. Sıcak nefes. Bakın koma dediğimiz hani koma diyoruz ya ona ben kayıp ses diyorum o koma değildir. Koma başka bir şey.
Komalı sesler başka bir şey. Klanetin üzerinde o kayıp sesler diyoruz biz ona.
Bulmak başka bir şey. Şimdi sıcak nefes.
Bakın örneklerini verecek. Soğuk nefes sıcak nefes.
Peki o zaman açık bek çalanlar bu komayı çıkartabilirse beni çürütme anlamında veyahut da ben yanlış bir şey söylüyorum.
Peki Trakya'da o kadar kabazurna çalan var. Halk müziğinde doğuda çalan arkadaşlar var. Meyciler var. Meyciler var. Bu arkadaşlar bekle mi çalıyor? Bu arkadaşların benim bildiğim kadarıyla beki yok.
Kamaşı ağızlarının içine aldıkları için çalıyorlar. Ve inanın nefes kontrolüyle onlar yapıldığını bildiği için bize gülüyorlar bazı konularda. Çünkü nefeste sıcak verdiği için o ses frekansı düşüyor.
Ben bir tane daha örnek size söyleyeyim. Havalı kornalar çok güzel koma çıkartıyor. Siren sesi çok güzel komalı sesleri çıkartıyor.
Siz niye çıkartamıyorsunuz o zaman? Ambulanslarda özel kolluk kuvvetlerinin kullandığı araçlarda sirenler var. Orada hava kompresörüyle havalı korna diyorlar bakın onlara.
Hava kompresörünün düşüp yüksek frekansla hızlı bir frekansla çıkmasından dolayı oluyor. Ben bunu göstereceğim size hemen şimdi şöyle bir şey yapayım bakın.
Bir örnek anlatacağım daha. Siren sesi
Hello friends, I recommend that you watch this video from start to finish, which is about the lost sounds on the clarinet, known as koma.
Koma refers to the division of sounds within the Turkish music sound system into intervals, which can be described as divisions of 4 koma, 5 koma, or 9 koma, including sharps, flats, and natural notes, and I can say it's the division of a whole interval into equal parts; you can research this in detail, but since it's not our current topic, I'll just provide this information.
Is there koma on the clarinet? No, there isn't. Are there 4 koma on the clarinet? No, there isn't. Are there 5 koma? No, there isn't.
It's fixed because it's an instrument made according to the tempered system, as it comes from Western music, but we adjust it ourselves with breath control, which is what we call koma.
I would say it's not koma but rather lost sounds, like the lost sound in the Uşşak makam or the lost sound in the Sabah makam, and it can exist in many of Hüseyin's makam.
You can notice these komas in the Rast makam, and there are many makam with koma; if you explore these, you will see them.
So, which instruments provide the most reliable koma? The tambur comes first, friends, specifically the mızraklı tambur.
In the second position is the kanun, and in the third position is the lafta, and since these are fretted instruments, you can easily hear the most accurate koma notes from these instruments.
Now, let's talk about how to produce koma with the clarinet; what needs to be done to see the effects of koma on the clarinet, and which materials allow us to produce it.
First, it is about breath, and it is seventy percent breath control.
Look, friends, if you ask why I say it this way, I can discuss it on every platform if there are friends who would refute this, and I will also provide explanations.
In the case of what we call open bek, it easily produces open bek komas, or komas can be produced with open bek.
I am standing here as a live example, and my father and son, as well as many musician friends, are also here; we are using closed bek, and the bek I am currently using is the Vandoren B45 on my clarinet.
My son is also a clarinet artist at the Ministry of Culture.
Of course, you can use an open mouthpiece in some places, but I never recommend using a very open mouthpiece.
Look, friends, anyone who learns to play the clarinet with a closed mouthpiece can easily play with an open mouthpiece.
However, those who learn to play the clarinet with an open mouthpiece struggle a lot when playing with a closed mouthpiece.
So why do teachers want you to use an open mouthpiece? It's because when a student starts, it's very easy to produce sound with an open mouthpiece, as the sound passes through that gap very quickly without having solid breath control or lip mastery.
And initially, it produces a very unpleasant sound, just like in the student periods we all experienced.
Look, I'm telling you, teachers, do not recommend an open mouthpiece to quickly deceive friends with clarinet blowing technique.
This is a wrong approach; if open mouthpieces really produced the sounds you claim, there would be million-dollar companies in the world.
These companies invest heavily in clarinets and mouthpieces.
So, should we call these friends in Turkey and say, 'Come on, we are making million-dollar investments here'?
You should open the reeds like this, so that everyone can play the komas comfortably.
So, why can't the friends from the West play the komas? Let me explain the reason; there are friends in Turkey who can play them, but because they haven't heard this music in the West, and since it's somewhat related to the genre, they struggle a lot to play them, just like in every ethnic music.
It's a bit harder to play this with the number 4 and number 3 reeds, sorry for the cane.
Also, let me say right away that I'm jumping from topic to topic, but I will show you shortly how to produce the komas.
I will also demonstrate the techniques.
So, what I'm saying is that the reed accounts for 10%, the fingers for 10%, the breath for 70%, and the lips for 10%, so together they will make up 100%.
There is no point in playing with an open bek, and I advise you not to do so, friends.
Anyone who plays with a closed bek can play any kind of bek, and later, after you learn, you can choose the bek you prefer.
Now, what is koma? Friends, koma is a warm breath, and when we say koma, I refer to it as a lost sound, which is not koma; koma is something else.
Koma sounds are different, and we refer to those lost sounds on the clarinet.
Finding is something else, now let's talk about warm breath.
Look, I will give examples of warm breath and cold breath.
So, if those who play with an open bek can produce this koma, then I am either wrong or being disproven.
Well, there are many kabazurna players in Thrace, and there are friends who play folk music in the east, and there are mey players, but as far as I know, these friends do not have a bek.
They play because they take the mouthpiece into their mouths, and believe me, they laugh at us about some topics because they know that these are done with breath control, since the sound frequency decreases due to the warmth given by the breath.
Let me give you another example: air horns produce very nice koma sounds, and the siren sound produces very nice komalı sounds.
So why can't you produce those sounds? There are sirens in ambulances and in vehicles used by special law enforcement forces, and they call them air horns with an air compressor.
This happens because of the air compressor dropping and producing a high frequency at a fast rate, and I will show you this right now, let me do something like this.
I will explain one more example: the siren sound.